10 Soruda Beyin Sarsıntısı Concussion) #dengefarkındalığıhaftası

0
123
Shelly Massingale, PT,MPT cevaplıyor.

1.Beyin sarsıntısı son birkaç yıldır medyanın oldukça ilgisini çekmektedir. Peki beyin sarsıntısı nedir?

CDC beyin sarsıntısını, “bir çeşit travmatik beyin hasarı ya da TBI- başa çarpma, vurma, sarma ya da vücuda vurulma sonucu başın ve beynin hızlı bir şekilde öne arkaya hareket etmesi” olarak tanımlamaktadır.  Beyin sarsıntısı genellikle hafif travmatik beyin hasarı olarak karşımıza çıkmakta ve görüntülemede (CT/MRI) tipik olarak normal yapılsal bulgular izlenmektedir. Beyin sarsıntısında baş dönmesi, baş ağrısı, bilinç değişiklikleri, denge problemleri, bulantı vs. gibi semptomlar görülebilmekte bunun yanı sıra semptomlar kişiden kişiye ve hasara göre değişebilmektedir. Beyin sarsıntısı birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilen geçici bir hasar olarak düşünülebilir.

2. Beyin sarsıntısından sonra baş dönmesi ve denge problemleri oldukça yaygındır. Bu semptomlar ne kadar yaygındır?

Kafa travmasından sonra ortaya çıkan baş dönmesi ve denge sorunları sıklıkla periferik ya da santral vestibüler sistem hasarı sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Vestibüler sistem iç kulak (Periferal vestibüler sistem), vestibüler sinir (Periferal sistemi merkezi sisteme bağlan yapı) ve beyindeki vestibüler bilgilerin işlendiği vestibüler alanlardan oluşmaktadır (Santral vestibüler sistem). Bu alanların herhangi birini etkileyecek bir hasarda kişi sersemlik, denge kaybı, vertigo ya da bunların kombinasyonlarını içeren duygular hissedebilmektedir. Vestibüler sistem harekete oldukça hasastır. Bu nedenle bu alanları etkileyebilecek herhangi bir hasar veya rahatsızlık günlük aktiviteler sırasında bu semptomlara yol açabilmektedir.

3.Beyin sarsıntısından sonra hastalara vestibüler rehabilitasyon öneriyor musunuz?

Eğer beyin sarsıntısından sonra kişinin birkaç günden daha uzun süren sersemlik, baş dönmesi, dengesizlik ya da mide bulantısı gibi şikayetleri varsa vestibüler rehabilitasyonu şiddetle tavsiye ediyorum.

Vestibüler rehabilitasyon etkili bir tedavidir ve bir uzmanla çalışmak kişinin daha çabuk iyileşmesine yol açar. Uzman tipik olarak beyin sarsıntısını medikal olarak ele aldıktan ve değerlendirdikten sonra vestibüler rehabilitasyona başlamaktadır.

4. Öyleyse, fonksiyonların iyileşmesi ve semptomların azalmasına yardımcı olacak vestibüler rehabilitasyon teknikleri nelerdir?

Vestibüler rehabilitasyonda kullanılan teknikler semptomların niteliğine ve derecesine ve aynı zamanda altta yatan nedene de bağlıdır. Bir kişi beyin sarsıntısı geçirdiğinde baş dönmesi pozisyonel olarak ortaya çıkabilir. Kafa travmasından sonra sıklıkla karşılaşılan bu durum Bening Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV) olarak adlandırılır. BPPV’nin tedavisi oldukça spesifiktir ve deneyimli bir klinisyen tarafından yapılmalıdır. Eğer BPPV yoksa denge egzersizleri, baş ve gözlerin birlikte hareket ettiği görsel retraning egzersizleri denge ve sersemlik şikayetlerinin azalmasında oldukça etkili yöntemlerdir. Seçilen egzersizler bireyin semptomlarına ve günlük yaşam stiline göre kişiye özel olarak düzenlenmeli ve bu konuda eğitim almış klinisyenler tarafından uygulanmalıdır.

5. Beyin sarsıntısından sonra semptomları iyileştirmede daha yararlı ve spesifik bir egzersiz ya da strateji var mıdır?

4. sorunun cevabına bakınız.

6.Beyin sarsıntısı sonrası tüm hastalar için vestibüler rehabilitasyon önerir misiniz? Burada en çok yararı semptomları belli olan hastalar mı görüyor?

Vestibüler rehabilitasyon beyin sarsıntısı geçiren her kişiye önerilmez. Bazı kişilerde beyin sarsıntısına rağmen baş dönmesi ve dengesizlik ile ilgili şikayetler görülmeyebilir. Bu kişilerin vestibüler rehabilitasyona katılmaları gerekmez. Öte yandan beyin sarsıntısı sonrası baş dönmesi ve dengesizlik yaşan kişilerde de vestibüler rehabilitasyon semptomların ancak birkaç günden daha fazla devam ettiği kişilerde önerilmektedir.

7.Ben bir araba kazasından sonra boynumda biraz ağrı ve tutukluk yaşadım. Benim baş dönmemin nedeni bu olabilir mi?

Omurga yaralamaları sonrası servikojenik baş dönmeleri olabilmektedir ve sıklıkla beyin sarsıntısı olarak tanılanmaktadır. Servikojenik baş dönmesi, servikal omurganın hareketleri, pozisyonu ya da sert veya ağrılı olması ile ilişkili olarak ortaya çıkan baş dönmesi, dengesizlik, sersemlik şikayetleri olarak tanımlanmaktadır. Servikojenik baş dönmesinin tedavisi boyun sertliği ve rahatsızlığına yönelik terapilerden oluşmaktadır. Boyundaki sertliğinin ve kas dengesizliğinin azaltılması baş dönmesi hissinin azalmasına yardımcı olacaktır.

8.VRT için başvuran bir hastayı görmeden önce uygulanabilecek yararlı bulduğunuz mevcut bir tarama testi ya da yöntemi var mı?

VRT’ye başlamdan önce, hastanın beyin sarsıntısı ve beyin hasarı konusunda uzmanlaşmış bir doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir. Bir sarsıntı baş dönmesi ve dengesizliğe ek olarak sayısız semptoma neden olabilir. Bu nedenle doğru bir tedavi planını için her bir bireyin beyin sarsıntısı sonrası eksiksiz bir şekilde değerlendirilmesi gerekir. Yaralanmanın ve semptomların şiddetine bağlı olarak bir odyolojik değerlendirme iç kulak fonksiyonlarını daha iyi değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Vakaya bakan doktor genellikle vestibüler değerlendirmeye başlamadan önce hangi klinik testlerin uygulanması gerektiğini belirler.

9. Halkın beyin sarsıntısının rehabilitasyonu hakkında ne bilmesini istersiniz?

Beyin sarsıntısı rehabilitasyonu; hasta multidisipliner bir değerlendirme ve bireye özgü bir yaklaşımla ele alındığında oldukça etkilidir. Beyin sarsıntısı; “cookie cutter” yaklaşımı ile ele alınmaması gereken ve tedaviye tek bir yönüyle odaklanıldığında iyileşmenin uzayabileceği kompleks bir yaralanmadır.

10. Sarsıntısı sonrası baş dönmesi şüphesi olan hastalarla çalışan kişiler için anahtar mesajınız nedir?

Beyin sarsıntısı sonrası baş dönmesi şüphesi olan hastalarla çalışan kişilere beyin sarsıntısının/travmasının doğasını ele alan özel bir eğitim almalarını ve uygun tedavi protokollerini gözden geçirmelerini tavsiye ederim. Hastanın en iyi bakımı aldığından emin olmak için hastaların tedavisini ve rehabilitasyonu denetleyen klinisyenlerin multidisipliner bir ekip olması önemlidir.

Çeviri : Sıdıka Cesur

Kaynak: https://www.audiology.org/public-awareness/balance-awareness-week/ask-expert-concussion

Bir Cevap Yazın