Cep telefonuyla konuşarak yürürken düşme ihtimaliniz olduğunu biliyor muydunuz?

0
107


Yazar:
 Doç. Dr. Banu Müjdeci

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Odyoloji Bölüm Başkanı


Günlük yaşamda defalarca ve farkında olmadan birden fazla görevi nasıl başarıyla ve düşmeden gerçekleştirdiğimizi hiç düşündünüz mü? 

Ya da aynı anda iki görevi birden yapmaya çalışırken (yürürken telefonla konuşma, yürürken telefonda mesajlaşma vb) dünyanın birçok yerinde insanların düştüğünü ve düşmeye bağlı ciddi komplikasyonlar yaşadığını biliyor muydunuz?

 İki görevin aynı anda gerçekleştirilmesine “çift görev” adı verilmekte ve iki görevin aynı anda yapılması esnasında bazı karmaşalar yaşanmaktadır. Bazen birey iki görevi aynı anda yapabilmek için gerekli kaynakları iki görev arasında paylaştırarak, bir göreve daha fazla önem vermektedir. Örneğin yürürken cep telefonuyla konuşan insan yürümeye daha fazla önem vermeyi tercih edebilmektedir. Bazen de her iki görev aynı nöral kaynakların kullanımını gerektiriyorsa her iki görevin de yapılması zorlaşabilmektedir.

Günlük yaşamda dengenin korunmasının tamamen refleksif bir durum olmadığı, dikkatten ve bilişsel fonksiyonlardan önemli ölçüde etkilendiği bilinmektedir. Ayakta dik duruşu sağlayabilmek için otomatik olarak bazı stratejilerin kullanılması gerektiği gibi, göreve dikkati vermek ve göreve odaklanmak gibi süreçlere de ihtiyaç duyulmaktadır. Zaten tek başına son derece kompleks bir görev olan ayakta durma ya da yürüme dengesini koruma esnasında, aynı anda başka görevlerin de yapılması, durumu daha da karmaşık hale getirmektedir. Eklenen görevin içeriği de ayrı bir etkileşime neden olmaktadır. 

Örneğin yürürken aynı zamanda su dolu bir bardağın taşınması ile, yürürken aynı zamanda zihinde bir alışveriş listesi oluşturulması esnasında çok farklı yapıların, işlemleme ve dikkat süreçlerinin etkileşimi söz konusudur. Ayakta durma dengesini sağlayan yapıların ve bilişsel fonksiyonların normal olduğu sağlıklı bireyler, tüm bu görevleri başarı ile gerçekleştirebilirken, yaşlılar ve denge bozukluğu ya da vestibüler sistem etkilenimi olan bireyler bu konuda zorluklar yaşamaktadır. Örneğin yaşlılar, cep telefonu ile konuşurken düşmemek için yürümeyi durdurmaktadır. Bu zorluklar bu bireylerde düşme korkusuna ve düşmelere neden olmakta, bu durum sosyal izolasyonu ve yaşam kalitesinin bozulmasını kaçınılmaz hale getirmektedir.
 

Bireylerin aynı anda iki görevi gerçekleştirmesi esnasında oluşabilecek sorunların belirlenebilmesi amacıyla çalışmalar devam etmektedir. Bu çalışmalarda, çift görev modeli oluşturularak, hasta ya da sağlıklı bireylerden aynı anda iki görevi birden yapması istenmekte, her iki görevin de performansının değerlendirilmesi ve performansların birbiri ile karşılaştırılması sağlanmaktadır. Bu çalışmalardan elde edilen sonuçların, düşme açısından risk altında olduğu düşünülen bireylerde, düşmenin önlenmesine yönelik önlemlerin alınması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Teknolojinin yaygın olarak kullanıldığı günümüzde, özellikle cep telefonlarının günlük yaşamda yapılan pek çok göreve eşlik etmesinin, çift görev başarısını arttırma ihtimalinin yanında, çift görev performansında başarısızlık nedeniyle düşmelere yol açabileceği de unutulmamalıdır.

Bir Cevap Yazın